Column Rick - Springsteen, Trump, Lorca en Annie Featured

Bruce Springsteen en Obama Bruce Springsteen en Obama NME

Springsteen, Trump, Lorca en Annie

 

Misschien was het bedoeld als toespraak. Misschien als lied zonder muziek.

Misschien als gedicht.

In zijn radioprogramma ‘From my home to yours’ op Sirius XM, sprak Bruce Springsteen eind oktober van dit jaar over de staat van Amerika. Over zijn land dat volgens hem onder Trump ‘in zo’n korte tijd zoveel van zichzelf verloren is’.

‘There’s no art in this White House,’ begint Springsteen zijn relaas. ‘There’s no literature, no poetry, no music.’

‘Behalve dat Hitler zes miljoen joden heeft vermoord, heeft hij ook een cultuur vermoord.’

Nadat iemand mij op deze woorden van ‘The Boss’ geattendeerd had, moest ik denken aan het interview dat Ischa Meijer in 1992 had met Annie M.G. Schmidt. Hierin zegt Schmidt op gegeven moment: ‘Behalve dat Hitler zes miljoen joden heeft vermoord, heeft hij ook een cultuur vermoord.’

“Misschien is veel van wat cultuur te bieden heeft voor hen wel te elitair. Of te avant-garde.”
De Duitse cultuur van de jaren twintig en dertig – een tijdperk vol vernieuwing, vol met mensen van ongekend talent – is verjaagd, opgesloten, monddood gemaakt en vermoord. Of heeft zichzelf om het leven gebracht.

Van de invloedrijke, Duitse cultuur uit de eerste drie decennia van de twintigste eeuw die door mensen als Thomas Mann, ErIka Mann, Kurt Jooss, Fritz Hirsch, Lotte Lenya, Kurt Weill, Bertolt Brecht en Paul Klee zo liefdevol was vormgegeven, was na de Tweede Wereldoorlog helemaal niets meer over.

Nee. Tuurlijk. Ik weet ook wel dat Trump Hitler niet is. En dat zijn ministers geen nazi’s zijn. Maar het valt toch moeilijk te ontkennen dat ‘rechts’ van het woord ‘cultuur’ al heel snel een vieze smaak in de mond krijgt. Of – in het minst erge geval – cultuur afdoet als ‘linkse hobbies’.

Niet belangrijk.

Sinds mei 2020 wordt Brabant bestuurd door een coalitie van FvD, VVD, CDA en Lokaal Brabant.

Na de presentatie van het coalitieakkoord kopte de Volkskrant op zeven mei jongstleden: ‘Brabant weer goed voor boeren, maar natuur en cultuur komen er bekaaid van af.’

‘Cultuur krijgt het moeilijk in Brabant,’ schrijft VK-journalist Peter de Graaf. ‘Het is zelfs geen aparte portefeuille in het provinciebestuur. Het is ondergebracht bij Vrije Tijd, dat bestierd wordt door gedeputeerde Wil van Pinxteren (Lokaal Brabant). Cultuurinstellingen moeten zich voorbereiden op ‘een geleidelijke afbouw van onze subsidierelaties richting het ‘nieuwe normaal’ na 2023. De Brabantse cultuursector heeft geschokt gereageerd.’

Nee. Uiteraard. Ik weet ook wel dat Baudet en die beste meneer Van Pinxteren Trump niet zijn. En, nee, Trump is Hitler niet.

Maar blijkbaar zit de afkeer (of de angst?) van net iets al te rechtse, witte, heteroseksuele cis-mannelijke bestuurders voor alles wat met cultuur te maken heeft er goed in.

 ‘There’s no art in this White House,’ begint Springsteen zijn relaas. ‘There’s no literature, no poetry, no music.’
Maar blijkbaar zit de afkeer (of de angst?) van net iets al te rechtse, witte, heteroseksuele cis-mannelijke bestuurders voor alles wat met cultuur te maken heeft er goed in.

En dat al heel lang.

Misschien is veel van wat cultuur te bieden heeft voor hen wel te elitair. Of te avant-garde. Of te postmodern. Te hoog gegrepen. Te frivool. Te vernieuwend. Te tolerant. Te mooi.

Te homoseksueel.

In 1921 schreef de openlijk homoseksuele Spaanse dichter Federico García Lorca het gedicht ‘De Profundis’. Het is een gedicht uit een reeks van acht die gezamenlijk verhalen over honderd ruiters die ten strijde trekken.

In het gedicht zijn de honderd ruiters – door Lorca aangeduid als ‘gelieven’ – dood en begraven. Het gedicht is een verwijzing naar de vervolging van homoseksuelen in het conservatieve Spanje onder Franco.

Op 18 augustus 1936 werd Federico García Lorca vermoord door nationalistische Franco-milities.

De afkeer en angst voor Lorca’s poëzie zat er bij Franco blijkbaar al goed in.

Ach.

inge harsten federico garcia lorca profundis

Profundis - Lange Brug Leiden                       Foto: Inge Harsten

 

Hitler is dood.

In Spanje werd het laatste standbeeld van Franco in april 2009 verwijderd.
Trump is zijn biezen aan het pakken.
Baudet staat in de peilingen op verlies.

Ook al was er volgens Springsteen de afgelopen vier jaar geen kunst in het Witte Huis, op een muur in Leiden zal morgen nog steeds de kunst van Lorca te lezen zijn.

Een land kan zichzelf verliezen.

Maar in cultuur kunnen we alles terugvinden.

Als we dat willen.


De Profundis – Uit de diepten 

De honderd gelieven

zijn eeuwig ingeslapen

onder de dorre aarde.

Lange rode paden

gaan door Andalusië.

Córdoba heeft groene gaarden

vol olijfbomen om kruizen

ter herinnering te plaatsen.

De honderd gelieven

zijn eeuwig ingeslapen.

 


Klik hier voor de gehele tekst van Springsteen

 

Rate this item
(1 Vote)
Last modified on zondag, 15 november 2020 14:38
Rick van der Made

Rick van der Made (Breda, 1968) is dichter, columnist en ondernemer. Hij studeerde Frans, Engels en wijsgerige pedagogiek. Hij heeft een hotel in Amsterdam en woont in Hooge  Zwaluiwe. Hij heeft inmiddels vijf poëziebundels uitgegeven en staat met zijn gedichten in tientallen bloemlezingen. 

Rick schrijft wekelijks voor De Gaykrant en maandelijks voor Gay News. Lees meer over Rick van der Made op Wikipedia.