Column Rick - Naima en Saïd Featured

Rick van der Made Rick van der Made Foto: Arie Frickus

Naima en Saïd


Schrijfster Naima El Bezaz is niet meer. Ik herinner me het moment dat ik haar ontmoette en kort sprak nog goed. Het was 1994. Het was in de Balie in Amsterdam. Wij waren jong. Zij nog jonger dan ik.

In de Balie werd de reeds gevestigde en gelauwerde Algerijns-Franse schrijfster, cineaste en feministe Assia Djebar geïnterviewd die, net als El Bezaz later zou doen, al vaak geschreven had over de slechte en soms ronduit uitzichtloze positie van de vrouw binnen de Noord-Afrikaanse cultuur. ‘Oneindig is de gevangenis’ en ‘De verdwenen vrouw’ zijn twee veelzeggende titels uit Djebars oeuvre.

Een jaar later brak El Bezaz door met haar debuutroman ‘De weg naar het noorden’. Het boek ‘Minnares van de duivel’ (dat vijftien jaar na Djebars ‘Schaduwkoningin’ uitkwam) verstevigde en bevestigde haar status als schrijfster, maar bracht haar ook enorm in de problemen. Net als Djebar werd El Bezaz door voornamelijk mannen uit haar geboorteland uitgescholden, verstoten en bedreigd.

Het NRC schreef op 8 augustus jongstleden: ‘Naar aanleiding van haar roman ‘De verstotene’ (2006), over een moslima die zich aan een conservatief milieu ontworstelt, werd El Bezaz met de dood bedreigd. Een 25-jarige man werd eind 2006 tot een taakstraf veroordeeld voor opruiing en bedreiging, toen hij op de website marokko.nl opriep El Bezaz te stenigen en te bespugen omdat ze „ons Marokkanen belachelijk maakt”.’

El Bezaz raakte in een depressie die haar uiteindelijk fataal werd.

Zij stierf bijna drie maanden na mijn vriend Saïd Zankoua. Een Marokkaans-Nederlandse man van dertig die niets liever wilde dan twee van zijn omgevingen bij elkaar brengen: de Marokkaanse omgeving waarbinnen hij geboren was, en de LHBT+gemeenschap waarbinnen hij voor zijn homoseksualiteit kon uitkomen. De verschrikkelijke en uiterst gewelddadige manier waarop de mannelijke helft van zijn familie en zijn mannelijke buurtgenoten uit Kanaleneiland met zijn coming-out zijn omgegaan, hebben ook Saïd voor de rest van zijn leven getekend en hebben hem eveneens op veel te jonge leeftijd de dood ingedreven.

Naima en Saïd: twee lieve, goedwillende, intelligente en beminnelijke mensen die door simpelweg te willen zijn wie ze moesten zijn (schrijver, vrouw, strijder, homo) aan dom machismo en gewelddadig conservatisme ten onder zijn gegaan.

In Nederland (misschien wel in de gehele Westerse wereld) is de vrouwenemancipatie hand in hand gegaan met de LHBT+emancipatie. Dat is ook logisch. Samen streden zij tegen machismo en conservatisme. En gezien de levensverhalen van Naima en Saïd moet die strijd nog steeds gestreden worden. Hand in hand.

Voor Saïd is er een documentaire gemaakt met de titel ‘Mans genoeg’.

Ik wacht nu op de documentaire ‘Vrouw genoeg’. Hopelijk verschijnt deze voordat de documentaire ‘Weer een vrouw verdwenen’ gemaakt moet worden.

Rust zacht, lieve Naima.


Rick van der Made schreef rond de dood van Saïd een aantal bijzonder indringende columns die op Gaykrant zijn gepubliceerd. Rick was goed bevriend met Saïd en persoonlijk diep geraakt. De columns die hij schreef waren de directe aanleiding hem uit te nodigen om ook op GayRotterdam te publiceren. Hieronder een selectie van deze columns. 

Harry en Saïd - 19 mei

Lieve moeder van Saïd - 24 mei

School - 26 mei

Men het M woord - 1 juni

Mans genoeg - 20 juli

In de documentaire "Mans Genoeg" wordt, naar aanleiding van de dood van Saïd, onderzocht waarom homo-zijn nog steeds zoveel agressie oproept.

Mans Genoeg is terug te kijken op NPO Start.

 

 

Rate this item
(0 votes)
Last modified on zaterdag, 08 mei 2021 12:08
Rick van der Made

Rick van der Made (Breda, 1968) is dichter, columnist en ondernemer. Hij studeerde Frans, Engels en wijsgerige pedagogiek. Hij heeft een hotel in Amsterdam en woont in Hooge  Zwaluiwe. Hij heeft inmiddels vijf poëziebundels uitgegeven en staat met zijn gedichten in tientallen bloemlezingen. 

Rick is hoofredacteur van en schrijft voor De Gaykrant en voor Gay News. Lees meer over Rick van der Made op Wikipedia.